रात परिसकेको छ। बच्चाहरू बल्ल निदाएका छन्। घर शान्त छ, तर मभित्र भने दिन अझै सकिएको छैन। दिनभरिका काम, फोन, अफिस, बच्चाहरूका आवाज, भोलिका लागि छुटेका काम—सबै आ-आफ्नो ठाउँमा चलिरहेकै छन्।
यस्तो बेला प्रायः म पनि थाकेर सुत्छु। तर आज धेरै समयपछि ती सबैलाई केहीबेर त्यहीँ छोडेर बसेकी छु।
लेख्न।
मलाई सधैँ लेख्न मन पर्थ्यो। कुनै समय मनमा केही आयो भने लेखिहाल्थेँ। कसैलाई सुनाउनका लागि होइन, लेखिसकेपछि आफ्नै मन अलि हलुका हुन्थ्यो। आफूले भन्न नसकेका कुरा पनि शब्दमा भने सजिलै अटाउँथे।
पछि जीवन अलि व्यस्त भयो। अथवा सायद म नै जीवनका अरू कुरामा धेरै व्यस्त भएँ।
समयसँगै मेरा भूमिका थपिँदै गए। छोरी थिएँ, श्रीमती भएँ। आमा भएँ, फेरि आमा भएँ। आफ्नै व्यवसाय सुरु गरेँ। जिम्मेवारी बढे, सपना फेरिए, चिन्ता थपिए। बिहान उठेदेखि राति सुत्दासम्म गर्नुपर्ने कुराहरूको सूची लामो हुँदै गयो। त्यो सूचीमा सबैका लागि केही न केही थियो, तर कतै बीचमा आफ्नै लागि छुट्याएको ठाउँ भने साँघुरिँदै गएछ।
लेख्ने कुरा पनि त्यसैसँग छुट्दै गयो।
धेरैपटक कुनै घटना हुँदा मनमा आउँथ्यो—यो चाहिँ लेख्नुपर्छ। बच्चाहरूलाई हेर्दाहेर्दै मन छोएको कुनै क्षण, काम बिग्रिएपछि रातभरि सोचिराखेको कुरा, गाडी चलाउँदै गर्दा अचानक सम्झिएको पुरानो समय, कसैले सामान्य रूपमा भनेको तर मनमा धेरै बेर अड्किएको एउटा वाक्य।
कहिलेकाहीँ त लेख्नुपर्ने कुनै घटना पनि हुँदैनथ्यो। एउटा कप कफी हुन्थ्यो, झ्यालबाहिरको आकाश हुन्थ्यो र मनमा कहाँ-कहाँबाट आइपुगेका कुरा हुन्थे।
हरेकपटक सोच्थेँ—फुर्सदमा लेख्छु।
त्यो फुर्सद कहिल्यै आएन।
बरु समय बित्दै गयो। कुनै बेला कहिल्यै बिर्सिन्नँ जस्तो लागेको कुरा बिस्तारै धमिलो भयो। बच्चाहरूले बोलेका केही रमाइला शब्दहरू बिर्सिएँ। कुनै दिन किन असाध्यै दुःखी थिएँ, आज कारण सम्झिन्नँ। कुनै साँझ असाध्यै खुसी थिएँ, त्यो खुसीको कारण पनि अब ठ्याक्कै याद छैन।
त्यसपछि मलाई पहिलोपटक लाग्यो—हामी सम्झना हराएको थाहा पनि सम्झन खोजेको दिन मात्र पाउँदा रहेछौँ।
हामी जीवनका ठूला दिनहरू जोगाएर राख्न जान्दछौँ। जन्मदिनका फोटो हुन्छन्, विवाहका एल्बम हुन्छन्, यात्राका भिडियो हुन्छन्, उपलब्धिका प्रमाण हुन्छन्। तर ती सबैको बीचमा बितेका सामान्य दिनहरूको के हुन्छ?
बिहान हतारमा बच्चाको कपाल बाँधिदिएको क्षणको कुनै फोटो हुँदैन। काम बिग्रिएर मन खिन्न भएको साँझ फेरि भोलि प्रयास गर्छु भनेर आफूलाई सम्झाएको कुरा कतै लेखिएको हुँदैन। बच्चा खेल्दाखेल्दै अचानक आएर काखमा बसेको दिनलाई हामी क्यालेन्डरमा चिनो लगाउँदैनौँ। सबैजना सुतेपछि एक्लै बसेर पिएको कफी पनि कुनै ठूलो सम्झना जस्तो लाग्दैन।
तर वर्षौँपछि हामीलाई कुन दिनको अभाव सबैभन्दा बढी महसुस हुन्छ, कसलाई थाहा?
सायद जीवनको ठूलो हिस्सा यिनै सामान्य भनिएका दिनहरूमा बितिरहेको छ। हामी कुनै ठूलो खुसी, ठूलो सफलता वा अलि सजिलो समयको प्रतीक्षा गरिरहँदा, आजको दिन चुपचाप सम्झना बनिरहेको छ।
मलाई अब ती दिनहरू सबै हराउन दिन मन लागेन।
त्यसैले सानो सफर।
यो नाम राख्दा मसँग कुनै ठूलो दर्शन थिएन। बरु एउटा साधारण इच्छा थियो—जीवनमा भेटिएका केही क्षण, केही अनुभूति र आफूले बाटोमा सिकेका केही कुरा शब्दमा जोगाएर राख्ने।
यहाँ हरेकपटक ठूलो कथा हुनेछैन। हरेक लेखको अन्त्यमा कुनै शिक्षा पनि नहोला। कहिले म आमाको रूपमा लेखूँला, कहिले आफ्ना सपना पछ्याइरहेकी एउटी महिलाको रूपमा। कहिले कामका कुरा आउलान्, कहिले यात्राका, कहिले सम्बन्धका। कुनै दिन जितेको कुरा लेखूँला, कुनै दिन हारेको। अनि कुनै दिन केही पनि नभएको एउटा सामान्य दिनबारे लेख्न मन लाग्ला।
किनकि अब मलाई सामान्य दिनहरू पनि कम महत्त्वका लाग्दैनन्।
सायद कुनै दिन मेरा छोरीहरू ठूला हुनेछन्। उनीहरूका आफ्नै संसार हुनेछन्, आफ्नै व्यस्तता, आफ्नै कथा। कुनै दिन संयोगले यी पुराना पानाहरू पल्टाउँदा उनीहरूले आफ्नी आमालाई आजको भन्दा अलि फरक रूपमा भेट्लान्। उनीहरूलाई खाना खुवाउने, स्कुल पठाउने, गाली गर्ने वा माया गर्ने आमा मात्र होइन; डराउने, थाक्ने, सपना देख्ने, कहिलेकाहीँ अलमलिने र फेरि आफूलाई सम्हालेर हिँड्ने एउटा मान्छे पनि।
त्यो सोच्दा मात्रै पनि मलाई यी शब्दहरू जोगाएर राख्न मन लाग्छ।
र सायद कुनै दिन मलाई नचिनेको कोही यहाँ आइपुग्नेछ। उसले मेरो कुनै अनुभवमा आफ्नो अनुभव भेट्नेछ। कुनै वाक्यमा एकछिन रोकिनेछ। “मलाई पनि त यस्तै भएको थियो” भनेर सम्झिनेछ।
त्यति भए पुग्छ।
र कसैले पढेन भने पनि, सायद त्यति ठूलो फरक पर्दैन। किनकि केही कुरा अरूले सम्झिऊन् भनेर होइन, आफूले नबिर्सिऊँ भनेर लेखिन्छन्।
आज यो पहिलो पाना लेखिरहँदा मलाई अगाडि के लेख्ने हो, थाहा छैन। यो सफर कहाँसम्म पुग्छ, त्यो पनि थाहा छैन।
तर सायद यात्राको सुन्दरता पनि यही हो—सुरुमै अन्तिम गन्तव्य थाहा हुनुपर्छ भन्ने छैन।
बाटोमा केही कथा भेटिएलान्। केही मान्छे भेटिएलान्। केही पुराना कुरा छुट्लान्, केही नयाँ कुरा जोडिएलान्। अनि यी सबैको बीचमा म पनि फेरिँदै जाउँला।
कुनै दिन धेरै वर्षपछि फर्केर यी पानाहरू पढ्दा सायद आजको यो रात पनि याद आउनेछ—बच्चाहरू सुतेपछिको शान्त घर, नसकिएका कामहरू, भोलिको चिन्ता, र ती सबैको बीचमा धेरै समयदेखि छुटेको एउटा सानो कुरा फेरि समातेको क्षण।
लेख्ने बानी।
सायद त्यसबेला म आजकी आफूलाई सम्झेर मुस्कुराउनेछु।
आजका लागि यत्ति। एउटा सानो सुरुवात। एउटा सानो सफर।
जीवनका पानाहरूबाट।
