हामी परम्परालाई सम्मान गर्छौँ। चाडपर्व मनाउँछौँ। पुर्खाले सिकाएका संस्कारलाई जीवनको हिस्सा बनाउँछौँ। तर कहिलेकाहीँ तिनै परम्पराभित्र केही यस्ता प्रश्न भेटिन्छन्, जसको उत्तर खोज्न जरुरी लाग्छ।
दशैँमा पशुबलि, रगत र मासु कतिपय धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परामा स्वीकार्य छन्। तर त्यही समाजका केही घरमा महिनावारी भएकी महिलाको स्पर्शलाई अशुद्ध मानिन्छ।
धार्मिक विधि र जैविक प्रक्रिया एउटै कुरा होइनन्। तैपनि प्रश्न उठ्छ—महिनावारी भइरहेकी महिलाले छोएकै कारण कुनै वस्तु अपवित्र हुन्छ भन्ने मान्यताको आधार के हो?
महिनावारी प्राकृतिक शारीरिक प्रक्रिया हो। महिनावारी भएकी व्यक्तिको स्पर्शले खानेकुरा अशुद्ध हुन्छ भन्ने वैज्ञानिक प्रमाण छैन। धार्मिक आस्थाका आफ्नै व्याख्या हुन सक्छन्, तर त्यसको नाममा कसैलाई अछूतजस्तो व्यवहार गर्नु उचित हो त?
परम्परालाई सम्मान गर्नु र त्यसबारे प्रश्न गर्नु एकअर्काका विरोधी कुरा होइनन्। अघिल्ला पुस्ताले जे सिके, त्यसैलाई निरन्तरता दिए। नयाँ पुस्ताले त्यसको अर्थ खोज्नु पनि असम्मान होइन।
सबै पुराना मान्यता गलत हुँदैनन्। तर पुरानो भएकै कारण कुनै मान्यता प्रश्नभन्दा माथि पनि हुँदैन।
तपाईंलाई के लाग्छ—आस्थाको सम्मान गर्दै यस्ता चलनमाथि पुनर्विचार गर्न सकिँदैन?